ITIL (IT Infrastructure Library) ilk baxışda yalnız IT xidmət idarəetməsi ilə məşğul olan mütəxəssislərə aid bir çərçivə kimi görünə bilər. Amma onun içindəki "Davamlı Təkmilləşdirmə Modeli" (Continual Improvement Model) əslində universal bir düşüncə alətidir — bunu bir layihəyə, bir komandaya, hətta öz şəxsi həyatınıza da tətbiq edə bilərsiniz.
Model 7 sadə sualdan ibarətdir. Gəlin bunlara bir-bir baxaq və hər birini gündəlik həyata necə köçürə biləcəyimizi görək.
🎯 1. Vizyonumuz nədir?
Hər dəyişiklik bir sualla başlayır: "Nəyə nail olmaq istəyirik?" Şirkət üçün bu, "bazarın lideri olmaq" ola bilər; fərd üçün isə "beş ildən sonra kim olmaq istəyirəm?" sualıdır. Vizyon bir hədəf deyil — daha çox istiqamətdir. Məsələn, "sağlam həyat tərzi yaşamaq istəyirəm" bir vizyondur, "3 ay ərzində 5 kq vermək" isə bundan sonra gələn hədəfdir.
📍 2. Hazırda haradayıq?
Vizyonu müəyyənləşdirəndən sonra reallıqla üzləşmək lazımdır: bacarıqlarımız, resurslarımız, vaxtımız nə qədərdir? Bu mərhələ nə tənqid, nə də özünütəqdir üçündür — sadəcə obyektiv bir "audit"dir. Məsələn, xarici dil öyrənmək istəyirsinizsə, əvvəlcə neçə söz bildiyinizi, hansı səviyyədə danışa bildiyinizi dürüst qiymətləndirməlisiniz.
🏆 3. Hara çatmaq istəyirik?
Bu mərhələdə vizyon konkret, ölçülə bilən hədəflərə çevrilir. SMART prinsipi (Konkret, Ölçülə bilən, Əldə oluna bilən, Uyğun, Vaxt məhdudiyyətli) burada ən faydalı vasitədir. "İngiliscəmi yaxşılaşdırmaq istəyirəm" əvəzinə "3 ay ərzində gündə 10 yeni söz öyrənəcəyəm" demək — məhz bu deməkdir.
🗺️ 4. Ora necə çatarıq?
Hədəf var, indi yol xəritəsi lazımdır. Bu mərhələdə ən çox buraxılan səhv prioritetləri düzgün seçməməkdir. ITIL-in "Fokusu dəyərə ver" (Focus on Value) prinsipi burada açardır: enerjinizi harada sərf etsəniz, sizə və ətrafınıza ən çox fayda gətirəcək, əvvəl ora yönəlin.
🚀 5. Hərəkətə keçək
Plan qurmaq asandır, icra etmək çətin. Bu mərhələnin qızıl qaydası sadədir: az da olsa, davamlı hərəkət et. Gündə 200 səhifə oxumaq əvəzinə gündə 10 səhifə, amma fasiləsiz — uzunmüddətdə daha effektivdir.
✅ 6. Nəticəyə çatdıqmı?
Zaman-zaman dayanıb qiymətləndirmək lazımdır: nəyi düzgün etdik, nəyi fərqli etsək daha yaxşı olardı? Bu, uğursuzluğu etiraf etmək demək deyil — sadəcə növbəti addımı daha ağıllı atmaq üçün məlumat toplamaqdır.
🔄 7. Sürəti necə saxlayarıq?
Ən çox unudulan, amma ən vacib mərhələ budur. Nəticə əldə etdikdən sonra "iş bitdi" demək səhvdir — dünya dinamikdir, sabit qalmaq əslində geriləməkdir. Əldə etdiyiniz irəliləyişi qorumaq və üstünə qoymaq üçün model yenidən 1-ci suala — "Vizyonumuz nədir?" sualına qayıdır. Beləliklə dövran davam edir.
Bu modeli təkcə fərdi məqsədlərinizə deyil, komanda idarəetməsinə (məsələn, işçilərinizin peşəkar inkişafını planlayarkən) və ya ailə daxilində (məsələn, uşağınızın tərbiyəsi ilə bağlı hədəflər qoyarkən) də tətbiq edə bilərsiniz — struktur eynidir, yalnız sual verdiyiniz kontekst dəyişir.
📖 Müəllif: Elbəyi Əlisoy