IT sahəsində iş elanlarına baxsanız, "DevOps Engineer" vəzifəsi ilə tez-tez qarşılaşacaqsınız. Bu ixtisas son illərdə ən çox axtarılan istiqamətlərdən birinə çevrilib. Amma DevOps-un nə olduğunu, bu sahədə çalışan mütəxəssisin gün ərzində nə etdiyini və bu yolun kimə uyğun olduğunu dəqiq bilənlər azdır. Bu məqalədə DevOps-u sadə dillə izah edirik və bu istiqamətin sizin üçün olub-olmadığını müəyyənləşdirməyə kömək edirik.
DevOps nədir?
DevOps iki sözün birləşməsindən yaranıb: Development (proqram təminatının hazırlanması) və Operations (sistemlərin idarə olunması və istismarı). Bu, ayrıca proqram və ya alət deyil. DevOps proqram təminatının hazırlanması, test edilməsi və istifadəçilərə çatdırılması prosesini sürətli, etibarlı və avtomatlaşdırılmış etməyə yönəlmiş iş mədəniyyəti və təcrübələr toplusudur.
Sadə desək, DevOps-un məqsədi budur: proqramçının yazdığı kod mümkün qədər tez, xətasız və təhlükəsiz şəkildə real istifadəçilərə çatsın, sistem isə stabil işləsin.
DevOps niyə yarandı?
Ənənəvi yanaşmada proqramçılar və sistem administratorları ayrı-ayrı komandalarda çalışırdı. Proqramçılar yeni funksiyaları mümkün qədər tez buraxmaq istəyirdi, sistem administratorları isə stabilliyi qorumaq üçün dəyişikliklərə ehtiyatla yanaşırdı. Nəticədə yeni versiyaların buraxılması həftələrlə uzanır, hər yeniləmə risk daşıyır, problem yarananda isə komandalar məsuliyyəti bir-birinin üzərinə atırdı.
DevOps bu divarı aradan qaldırmaq üçün yarandı. Komandalar birgə işləyir, təkrarlanan əl işləri avtomatlaşdırılır, dəyişikliklər isə kiçik hissələrlə və tez-tez buraxılır. Bu yanaşma sayəsində şirkətlər yeni funksiyaları daha tez təqdim edir, xətaları isə daha tez aşkarlayıb düzəldir.
DevOps Engineer nə iş görür?
DevOps mühəndisi kodun yazılmasından istifadəçiyə çatdırılmasına qədər olan bütün yolu idarə edir və avtomatlaşdırır. Gündəlik işə adətən bunlar daxildir:
- • CI/CD prosesləri qurmaq — kodda dəyişiklik olan kimi onun avtomatik yığılması, test edilməsi və serverə yerləşdirilməsi
- • Serverləri və infrastrukturu idarə etmək — həm fiziki serverlərdə, həm də AWS, Azure kimi bulud platformalarında
- • İnfrastrukturu kod kimi yazmaq (Infrastructure as Code) — serverləri əl ilə deyil, Terraform və ya Ansible kimi alətlərlə avtomatik qurmaq
- • Konteynerlərlə işləmək — tətbiqləri Docker ilə paketləmək və Kubernetes ilə idarə etmək
- • Monitorinq və loqlama — sistemin vəziyyətini izləmək, problemləri istifadəçilər hiss etməzdən əvvəl aşkarlamaq
- • Təhlükəsizliyi təmin etmək — giriş hüquqlarını, şifrələri və konfiqurasiyaları düzgün idarə etmək
Qısacası, DevOps mühəndisi həm proqramçıların, həm də sistem administratorlarının dilini bilən və bu iki dünya arasında körpü quran mütəxəssisdir.
DevOps-da istifadə olunan əsas alətlər
DevOps alətləri çoxdur və daim yenilənir, amma əksər vakansiyalarda eyni əsas bacarıqlar tələb olunur:
- • Linux — serverlərin böyük əksəriyyəti Linux üzərində işləyir, ona görə də bu, DevOps-un təməlidir
- • Git — kod versiyalarının idarə olunması
- • Bash və ya Python — avtomatlaşdırma skriptləri yazmaq üçün
- • Docker və Kubernetes — konteynerləşdirmə və konteynerlərin idarəsi
- • Jenkins, GitLab CI, GitHub Actions — CI/CD prosesləri
- • Terraform, Ansible — infrastrukturun avtomatlaşdırılması
- • AWS, Azure, Google Cloud — bulud platformaları
- • Prometheus, Grafana — monitorinq
Bu siyahı ilk baxışdan qorxuducu görünə bilər. Amma bunların hamısını eyni anda öyrənmək lazım deyil — düzgün ardıcıllıqla, addım-addım irəliləmək kifayətdir.
DevOps kimlər üçün uyğundur?
DevOps müxtəlif başlanğıc nöqtəsi olan insanlar üçün açıq sahədir. Xüsusilə aşağıdakı qruplar üçün təbii keçid sayılır:
- • Sistem administratorları — artıq serverlərlə və Linux ilə işləyirsinizsə, avtomatlaşdırma və bulud bacarıqları ilə DevOps-a keçmək ən məntiqli addımlardan biridir.
- • Proqramçılar — kodun serverdə necə işə salındığını və necə işlədiyini öyrənmək istəyən developerlər üçün DevOps karyeranı genişləndirir.
- • Şəbəkə mühəndisləri — şəbəkə biliyi DevOps-da, xüsusilə bulud infrastrukturunda böyük üstünlükdür.
- • QA və test mühəndisləri — test proseslərinin avtomatlaşdırılması onları CI/CD dünyasına yaxınlaşdırır.
- • IT-yə yeni başlayanlar — sıfırdan başlamaq da mümkündür, sadəcə yol bir az uzun olur və təməl biliklərdən başlamaq lazımdır.
Başlanğıc nöqtəsindən asılı olmayaraq, bəzi şəxsi keyfiyyətlər bu sahədə uğuru xeyli asanlaşdırır:
- • Sistemlərin "pərdə arxasında" necə işlədiyinə maraq
- • Təkrarlanan işləri avtomatlaşdırmaq istəyi
- • Problemin səbəbini axtarıb tapmaqdan zövq almaq
- • Daim yeni alətlər öyrənməyə hazır olmaq
- • Komanda ilə işləmək və ünsiyyət qurmaq bacarığı
DevOps kimlər üçün uyğun olmaya bilər?
Dürüst olmaq lazımdır: DevOps hər kəs üçün deyil. Əgər yalnız vizual nəticə görməyi sevirsinizsə (məsələn, dizayn və ya frontend), terminalda işləmək sizi yorursa və ya texnologiyaların sürətlə dəyişməsi sizi narahat edirsə, bu sahə sizə çətin gələ bilər. DevOps-da işin böyük hissəsi görünməzdir: hər şey qaydasında işləyəndə heç kim sizi xatırlamır, nəsə sıradan çıxanda isə ilk zəng sizə gəlir. Bu məsuliyyətdən zövq alırsınızsa, deməli doğru yerdəsiniz.
Sıfırdan DevOps öyrənmək mümkündürmü?
Bəli, amma ardıcıllıq çox vacibdir. Ən çox edilən səhv birbaşa Kubernetes və ya bulud platformalarından başlamaqdır. Təməl olmadan bu alətlər mürəkkəb və anlaşılmaz görünür. Tövsiyə olunan yol təxminən belədir:
- 1. Linux və komanda sətri
- 2. Şəbəkənin əsasları (IP, DNS, HTTP, portlar)
- 3. Git və skript yazmaq (Bash, Python)
- 4. Docker və konteynerlər
- 5. CI/CD prosesləri
- 6. Bulud platformaları, Kubernetes və Infrastructure as Code
Hər mərhələnin ətraflı izahını Sıfırdan DevOps Engineer olmaq üçün nələri öyrənmək lazımdır? məqaləmizdə tapa bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
DevOps üçün proqramlaşdırma bilmək lazımdır?
Tam proqramçı səviyyəsində yox. Amma avtomatlaşdırma üçün Bash və ya Python ilə skript yazmağı bacarmaq lazımdır. Bu bacarıq öyrənmə prosesində tədricən formalaşır.
DevOps-u öyrənmək nə qədər vaxt aparır?
Bu, başlanğıc səviyyənizdən və ayırdığınız vaxtdan asılıdır. Linux və şəbəkə biliyi olan biri üçün yol xeyli qısalır. Sıfırdan başlayanlar isə ardıcıl və praktiki öyrənmə ilə bir neçə ay ərzində ilk iş üçün lazım olan təməli formalaşdıra bilər.
DevOps ilə System Administrator arasında fərq nədir?
Sistem administratoru əsasən mövcud sistemlərin stabil işləməsinə cavabdehdir. DevOps mühəndisi isə buna əlavə olaraq proqram təminatının hazırlanma və çatdırılma prosesini avtomatlaşdırır, proqramçılarla daha sıx işləyir və bulud texnologiyalarından daha geniş istifadə edir.
DevOps yalnız böyük şirkətlər üçündür?
Xeyr. Kiçik startaplardan banklara və telekom şirkətlərinədək proqram təminatı ilə işləyən demək olar ki, hər bir təşkilat DevOps yanaşmasından faydalanır.
Nəticə
DevOps proqram təminatının hazırlanması ilə onun istismarı arasında körpü quran, avtomatlaşdırma və əməkdaşlıq üzərində qurulmuş müasir yanaşmadır. Sistemlərin necə işlədiyinə maraq göstərirsinizsə, problem həll etməyi sevirsinizsə və daim öyrənməyə hazırsınızsa, DevOps sizin üçün perspektivli karyera istiqaməti ola bilər.
DevOps-a praktiki təlimlə başlamaq istəyirsiniz? IDTech Academy-nin DevOps təlimində bu biliklərə real tapşırıqlar üzərində, təcrübəli mütəxəssislərin rəhbərliyi ilə yiyələnə bilərsiniz. Təlim haqqında ətraflı →